Ο Όλυμπος δεσπόζει στο άκρως ελληνικό doodle της Google

Ένα doodle με άρωμα Ελλάδας, στο οποίο πρωταγωνιστεί ο Όλυμπος, βλέπουν σήμερα στο Google οι χρήστες της μηχανής αναζήτησης...
title

Μία περιγραφή για το Λιτόχωρο, του 1836

Βαδίζοντες προς μεσημβρίαν κατά μήκος του Όρους Ολύμπου, κατερχόμεθα εις την Κωμόπολιν Λειτόχωρον, ήτις απέχει...
title

Όλυμπος το βουνό των Θεών

Τυλιγμένος για χιλιάδες χρόνια στην αχλύ του μύθου ο Όλυμπος με την ιστορία του, τη πολύμορφη και ευμετάβλητη γοητεία της φύσης του , ...
title

Mt. Olympus, Pieria - Greece

Traditionally regarded as the heavenly abode of the Greek gods and the site of the throne of Zeus, Olympos seems to have originally existed as an idealized mountain , ...
title

Λείβηθρα

Η ακρόπολη των Λειβήθρων είναι ένα χαμηλό οχυρό ύψωμα, πού το ορίζουν τρείς χείμαρροι του Ολύμπου. Ενδείξεις για την έκταση της πόλης υπάρχουν Β και Δ της ακρόπολης.
title

Η Αγία Κόρη και τα Φριξομάντιλα

Η Αγία Κόρη, πανέμορφη περιοχή, απ' τις ομορφότερες τοποθεσίες της ορεινής Πιερίας, τέσσερα χιλιόμετρα από το χωριό Βροντού. Οργιώδης βλάστηση, χορταίνει το μάτι πράσινο,
title

Η Αγία Κόρη

Η Αγία Κόρη ήταν νεομάρτυρας, που πέθανε κοντά στη Βροντού. Δεν έχει αναγνωριστεί ακόμα ως Αγία από την επίσημη Εκκλησία, ωστόσο είναι αναγνωρισμένη από το λαό, όχι μόνο στην Πιερία αλλά και στην υπόλοιπη Ελλάδα
title

Παλαιός Παντελήμονας - Προφήτης Ηλίας

Σε μικρή απόσταση από τον Παλαιό Παντελεήμονα, στην κορυφή του λόφου που βρίσκεται επάνω από το παραδοσιακό χωριό, βρίσκεται ο Βυζαντινός ναΐσκος του Προφήτη Ηλία. Η θέα προς τον Θερμαϊκό κόλπο είναι εκπληκτική.
title

Περιγραφή του William Martin Leake για τον Πλαταμώνα, γραμμένη το 1806

Στις 6.25 περνάμε γύρω από την άκρη της ρίζας του βουνού, και στις 7.20, αφού έχουμε ακολουθήσει την ακτή για ένα μικρό χρονικό διάστημα, σταματήσαμε σε ένα ευχάριστο
title

Ολυμπος και Πιέρια όρη - Μυθολογία, ιστορία και φύση

Κινούμαστε μεταξύ θεών και μουσών, σε έναν από τους πιο ειδυλλιακούς και πιο φορτισμένους δρόμους που μπορεί να διατρέξει ο ταξιδιώτης. O Ολυμπος, ίσως το πιο γνωστό βουνό του πλανήτη, μπαίνει στα όνειρα εκατομμυρίων ανθρώπων που θέλουν να αντικρίσουν τις κορφές του.
title

Βιβλίο: "Τα Τέμπη και η γειτονική περιοχή"

Προχωρώντας ανατολικώτερα φθάνουμε στο χωριό Τέμπη (τουρκ. Μπαμπά) όπου σήμερα είναι ο φοροσταθμός των διοδίων. Από εδώ αρχίζει η είσοδος της κοιλάδος των Τεμπών.
title

Πέτρα"

Σύμφωνα με την παράδοση των γύρω χωριών, στην περιοχή βρισκόταν το μικρό βασίλειο της Πέτρας, ή Καρακόλι όπως ονομάζουν την περιοχή σήμερα. Τούρκοι και Γενίτσαροι, πολιόρκησαν την Πέτρα αλλά δεν μπορούσαν να την κατακτήσουν.
title

Οι Λαζαίοι

Ο Λάζος, ο γενάρχης των Λαζαίων, ήταν ένας από τους πιο ξακουστούς κλεφταρματολούς του ΙΗ’ (δέκατου όδγοου) αιώνα. Για τους Λαζαίους στην Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (εκδοτική Αθηνών Α.Ε. τομ. ΙΑ’) γράφονται τα εξής:
Οι Λαζαίοι

Οδοιπορικό στην Άνω Σκοτίνα. Οι τοιχογραφίες της Κόλασης

H Άνω (Παλαιά) Σκοτίνα βρίσκεται στη νοτιοανατολική πλευρά του Ολύμπου, σε υψόμετρο 900 μέτρων περίπου. Η δημιουργία του οικισμού τοποθετείται χρονικά γύρω στον 16ο αιώνα.
Οδοιπορικό στην Άνω Σκοτίνα. Οι τοιχογραφίες της Κόλασης

Ναός Αγίας Τριάδος, παλιά Σκαμνιά Ελασσόνας

Βρίσκεται χτισμένος στο κέντρο του παλιού οικισμού της παλιάς Σκαμνιάς, και είναι το μοναδικό κτίσμα που διασώθηκε κατά την καταστροφή της παλαιάς Σκαμνιάς από τους Γερμανούς, στον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ναός Αγίας Τριάδος, παλιά Σκαμνιά Ελασσόνας

Δίον

Στους βόρειους πρόποδες του Ολύμπου, σε περιοχή που εξασφαλίζει τον απόλυτο έλεγχο της στενής διάβασης από τη Μακεδονία στη Θεσσαλία, δεσπόζει το Δίον. Άλλοτε σε απόσταση μόλις επτά σταδίων από τις ακτές του Θερμαϊκού, το Δίον υπήρξε η κατ' εξοχήν ιερή πόλη των Μακεδόνων.
Δίον
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Βιβλίο. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Βιβλίο. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Μία περιγραφή για το Λιτόχωρο, του 1836

Αναρτήθηκε από Olympus-Pieria


(Έχει τηρηθεί η ορθογραφία του πρωτοτύπου κειμένου)

Βαδίζοντες προς μεσημβρίαν κατά μήκος του Όρους Ολύμπου, κατερχόμεθα εις την Κωμόπολιν Λειτόχωρον, ήτις απέχει της μεν εν Μακεδονία Κατερίνης προς μεσημβρίαν ώρας 4, του δε εν τη αυτή Πλαταμώνος βορειοδυτικώς
ώρας 3.

Αυτή κείται πλαγίως υπό την σκέπην εκείνου του Ολυμπίου Λόφου, περί τον οποίον εν τοις όπισθεν επροσθέσαμεν το Μοναστήριον του Αγίου Διονυσίου, όπερ απέχει εντεύθεν ώρας 4.

Το καλόν σχήμα των 500. Οσπητίων φανερώνει την ευκατάστασιν των Οικητόρων της Ελλήνων, οίτινες εμπορεύονται, θαλασσοπορούντες με μερικά καράβια των εις την Θεσσαλονίκην.

Αυτοί εκτελούσι τας ευχάς των εις 3 Εκκλησίας, εκ των οποίων διαφέρει η πρωτεύουσα πλησίον αυτής κείται και η Επισκοπική Καθέδρα, την οποίαν δι ιδίων εξόδων εκ θεμελίων έκτισεν ο προ 15 Ετών αοίδιμος Επίσκοπος Πλαταμώνος Γεράσιμος, του οποίου η κόνις ευρίσκεται εις την εν Ολύμπω Κωμόπολιν Κρανιάν.

Η Σκάλα του Λειτοχώρου απέχει ώρα 1 1/2 εις τον εν Μακεδονία Άγιον Θεόδωρον, ή εις το ονομαζόμενον το Γεφύρι του Παπά υπό των Τούρκων Παπάς Κιοπιρσού, ως άδεται, και αυτή η Κωμόπολις προ ενός χρόνου εσκορπίσθη, πλην πάλιν εκατοικήθη.

Απόσπασμα από το βιβλίο "Θεσσαλία" του Ιωάννου Λεονάρδου


Αν και είναι πολύ μικρό το απόσπασμα για το Λιτόχωρο, μας δίνει πολύ σημαντικές πληροφορίες. Αναφέρει ότι στο Λιτόχωρο υπήρχαν 500 σπίτια. Δηλαδή ο πληθυσμός του Λιτοχώρου, το 1836, ήταν περίπου 2500 κάτοικοι.

Επίσης περιγράφει τον μικρό εμπορικό στόλο του Λιτοχώρου, που έκανε δρομολόγια για μεταφορά και ανταλλαγή προϊόντων προς την Θεσσαλονίκη και κατ' επέκτασιν προς την χερσόνησο της Χαλκιδικής.

Επίσης αναφέρει ότι υπήρχε κτίριο Επισκοπής, που χτίστηκε το 1821, από τον Επίσκοπο Πλαταμώνος, Γεράσιμο. Προφανώς λόγω του λοιμού που είχε πλήξει τα χωριά των Τεμπών, μερικά χρόνια νωρίτερα.

Έκτοτε, αυτή η Επισκοπή, χρησίμευε ως δευτερεύουσα Επισκοπή, του εκάστοτε Επισκόπου Πλαταμώνος και Λυκοστομίου.

Βιβλίο: "Τα Τέμπη και η γειτονική περιοχή"

Αναρτήθηκε από Olympus-Pieria


Προχωρώντας ανατολικώτερα φθάνουμε στο χωριό Τέμπη (τουρκ. Μπαμπά) όπου σήμερα είναι ο φοροσταθμός των διοδίων. Από εδώ αρχίζει η είσοδος της κοιλάδος των Τεμπών. Η τοποθεσία αυτή είναι η δυτική πύλη της κοιλάδας και είχε μεγάλη στρατιωτική σημασία παλαιότερα.

Ο χώρος αυτός κατοικήθηκε στους αρχαίους χρόνους, τους Βυζαντινούς και νεώτερους χρόνους. Στους Μεσαιωνικούς χρόνους συναντάται με την ονομασία Λυκοστόμιον με έδρα επισκόπου υπαγομένου στη μητρόπολη Θεσσαλονίκης. 

Η επισκοπή Λυκοστομίου ή των Τεμπών είναι πολύ παλαιά. Η ύπαρξή της συναντάται κατά τον 5ο αιώνα υπαγομένη στη Μητρόπολη Θεσσαλονίκης. Το Λυκοστόμιο ή Λυκόστομο είναι μάλλον γεωγραφικός όρος που καλύπτει όλη την κοιλάδα των Τεμπών.

Άλλοι ταυτίζουν το Λυκοστόμιον με το Κάστρο της Ωριάς ή με το χωριό Τέμπη. Ο Αθηνών Μελέτιος στη γεωγραφία του (1728) γράφει ότι "περί αυτά τα μέρη είναι τόπος όστις λέγεται πεδίον λύκου, και κοινώς Λυκοστόμιον", και επισημαίνει ότι "ήτο και πόλις Τέμπη καλουμένη". 

Στα τοπωνύμια "πεδίον λύκου" και "λυκοστόμιον" [=λύκου στόμα] καθώς και  εκείνο του "Πυθίου" που είναι στην ανατολική έξοδο των Τεμπών θα πρέπει να οφείλονται τα συναντώμενα αντίστοιχα επίθετα του Απόλλωνος, ήτοι: Λύκειος Απόλλων και Πύθιος Απόλλων, αφού ο Απόλλων ελατρεύετο κατ' εξοχήν στην κοιλάδα των Τεμπών. 

Ο Μελέτιος λέγει ότι εδώ υπάρχει και πανδοχείον. Το πανδοχείον αυτό ή χάνι της Κοκώνας όπως είναι έπειτα γνωστό το επεσκέφθη λίγο αργότερα, στα 1779, Ο Σουηδός περιηγητής Βγέρνστωλ που το βρήκε αρκετά μεγάλο με πέτρινους τοίχους που έμοιαζε σαν φρούριο.

Το χάνι αυτό κατά τον Βγέρνστωλ ήταν χτισμένο από κάποιον Κωνσταντινοπολίτη αρχιτέκτονα, χωρίς δωμάτια, με μαρμάρινους υψηλούς καναπέδες όπου έμεναν οι διερχόμενοι δίπλα στα άλογα τους. Τη στέγη τη στήριζαν δέκα ξύλινοι στύλοι.

Οί Τούρκοι εγκαταστάθηκαν έδώ στά Τέμπη από τους πρώτους χρόνους της κατακτήσεως της Θεσσαλίας. Κάποιος τούρκος πού λέγονταν Χασάν Μπαμπά ανήγειρε έδώ έναν τεκέ,
ερείπιον του όποιου σώζεται και σήμερα. 

Ό Μωαμεθανικός τεκές αντιστοιχεί με τό χριστιανικό Μοναστήρι. Τό «Μπαμπάς» πού θα πή «πατέρας» είναι βαθμός της ανωτέρας τάξεως του Μουσουλμανικού μοναστικού τάγματος των Μπεκτασσήδων. Οι Μπαμπάδες (= πατέρες) συνεδρίαζαν μέ πρόεδρο τόν Ντεντέ Μπαμπά καί έξέλεγαν τόν Χαλίφην (= Άρχιεπίσκοπον).

Οί «μπαμπάδες» ήταν οί πνευματικοί προϊστάμενοι καί οί ανατικώτεροι θρησκευτικοί μουσουλμάνοι. ΄Εφεραν αυτόν τόν τίτλον κατά τό παράδειγμα ή κατ' άντιγραφήν τής Χριστιανικής εκκλησίας όπου οί θρησκευτικοί αρχηγοί στή βυζαντινή εποχή ονομάζονταν πατέρες τής εκκλησίας. 
Ό ισχυρός βραχίων των «μπαμπάδων» (Μπεκτασσήδων) ήταν τό Γενητσαρικόν ωμα του οποίου ήταν οί πνευματικοί ήγέται. Τήν ονομασία Γενήτσαροι» [= νέοι στρατιώτες] τήν έδωσε ό ιδρυτής του μοναχικού τάγματος Χατζή Μπεκτάς, ό όποιος «ηύλόγισε» τό πρώτο παιδομάζωμα τών Χριστιανοπαίδων τό 1366, έκ χιλίων παιδιών, έξισλαμισθέντων βιαίως.

Γι' αυτό έκτοτε τό γενητσαρικό σώμα έτρεφε απόλυτο σε­βασμό καί θρησκευτική ευλάβεια προς τους «μπαμπάδες». Οί μπαμπάδες (πατέρες) καί οί Δερβίσσηδες (= Τουρκοκαλόγηροι) με τόν ερχομό τους κατέλαβαν όλες τίς βυζαντινές εκκλησίες καί τίς μετέτρεψαν σέ Όθωμανικούς τεκέδες. 

Αυτό συνέβη καί ; τόν τεκέ στή δυτική είσοδο τών Τεμπών. Τήν υπάρχουσα εκεί, σύμφωνα μέ τήν παράδοση, βυζαντινή εκκλησία τή μετέτρεψαν σέ τουρκικό τεκέ, ένώ στή θέση του επισκόπου Λυκοομίου εγκαταστάθηκε ό Χασάν Μπαμπάς. "Οταν αυτό τό κτήνος ψόφησε οί ομογάλακτοι του δερβίσσαι άνήρτισαν στον οικογενειακό του τάφο, σ' αυτό τό κτίσμα πού σώζεται έρείπιον σήμερα, τά έξης κειμήλια:

δύο πράσινες σημαίες στίς οποίες μέ κεντημένα γράμματα έλεγε «θάνατος στους άπίστους» δηλ. στους "Ελληνες.

Ενα αραβικό σπαθί γιά τό όποιο έκαυχατο ότι μ' αυτό έσφαξε πολλούς χριστιανούς.

Ενα τοπούζι δηλ. ρόπαλο πού τό άκρο του ήταν σφαιροειδές σκληρό, γιά τό όποιο έκαυχατο ότι με αυτό έσπασε σε μιά μέρα εκατό κεφάλια Ελλήνων. Τά πτώματα τά έριχνε στον Πηνειό.

Αυτόν λοιπόν τόν Μπαμπά = τέρας τόν λάτρευαν οί Οθωμα­νοί Τούρκοι σάν άγιο. Πίστευαν ότι αυτός θαυματούργησε καί «άνοιξε» τήν κοιλάδα των Τεμπών. Ακόμα εόρταζαν κάθε χρόνο τόν «θαυματουργό» Μπαμπά-άγιο καί παρέθεταν γεύμα στους προσερχόμενους, πάνω σέ πέτρινα τραπέζια. 
Τό έθιμο αυτό είναι ασφαλώς αντιγραφή της έκ παραδόσεως πληροφορίας πού είχαν οί Τούρκοι ότι έκεί εορτάζονταν κάποιος θεός -άγιος πού διάνοιξε τά Τέμπη καί ότι οί Ελληνες έδώ παρέθεταν σέ όλους τους περαστικούς δωρεάν γεύμα.

Πρόκειται γιά τόν Ολύμπιον θεόν Ποσειδώνα καί τήν έορτήν τών Πελωρίων γιά τήν οποία γράφομε περισσότερα στό επόμενο κεφάλαιο. Αυτός, λοιπόν, ό Μπαμπάς είχε φανατίσει τους Τούρκους της περιοχής. Ολοι οί περιηγηταί έπί τουρκοκρατίας περιγράφουν τους Τούρκους της Λαρίσης καί τών Τεμπών ότι είναι οί πλέον «θηριώδεις, εις άκρον βάρβαροι» «υβρίζουν, δέρνουν καί σκοτώνουν τόν μή Τούρκον», «μισόχριστοι», «φιλόνεικοι καί στρεψόδικοι».

Οί διερχόμενοι Ελληνες άπό τό Μπαμπά ύφίσταντο άγριον πετροβολισμόν άπό τά τουρκόπαιδα. Ό απόηχος της κακής διαγωγής τών Τούρκων αυτών έφθασε μέχρι τά παιδικά μας χρόνια, διότι όταν θορυβούσαμε, τά παιδιά τής γειτονιάς, κάποιες γερόντισες πού ενοχλούνταν μάς επιτιμούσαν «τουρκούλια του Μπαμπά».

Γι' αυτό όταν έγινε ή προσάρτηση τής Θεσσαλίας (τό 1881) οί Τούρκοι τής περιοχής φοβούμενοι τίς βέβαιες αντεκδικήσεις διέφυγαν έσπεσμένως προς τήν Τουρκίαν διαβαίνοντες τά νέα σύνορα.

Ο κ. Χρήστος Γ. Μπλέτας κατάγεται από το Ομόλιον Λαρίσης.
Υπηρέτησε στην Πολεμ. Αεροπορία επί 33 χρόνια αποστρατευθείς το 1990 με αίτηση του, με τον βαθμόν του Ταξιάρχου. 
Έχει πτυχίον της Νομικής και του Παντείου Πανεπιστημίου.
Είναι έγγαμος.

Εκδόσεις Μαίανδρος Β' Έκδοση (βελτιωμένη)
Θεσσαλονίκη 1995


Φιλικά blogs

Επικοινωνία

Για επικοινωνία: